DOODGAAN IN VICTORIAANSE TIJDEN

Stel je voor…

Er loopt begrafenisstoet langs het huis en direct achter de kist schrijdt een theatraal figuur. De vrouw is volledig uitgedost in gitzwarte baljurk en met haar spierwitte zakdoek dept zij demonstratief haar krokodillentranen droog. Ondertussen kermt ze luid zodat iedereen haar goed ziet en hoort! In Victoriaanse tijden had het zomaar gekund, want openlijk rouwen was helemaal hip!

Koningin Victoria

Deze duistere trend hebben we te danken aan de Britse Koningin Victoria.
In 1861 stierf haar geliefde Prins Albert na een onverwacht ziekbed van slechts twee weken. Koningin Victoria bleef er 50 jaar lang zeer publiekelijk intens verdrietig om. Door haar grote verdriet kwam rouw niet alleen uit de taboesfeer, maar werd het zelfs populair! Er ontstonden allerlei hypes rondom sterven. Dit zijn de aller gekste, raarste en meest lugubere:

1: Memento Mori, oftewel post-mortem fotografie.

Tegenwoordig nemen we talloze foto’s per dag zonder erbij na te denken. Maar toen fotografie nog in de kinderschonen stond, waren foto’s een zeldzame, dure aangelegenheid. Een arm gezin kon maar een keer in hun leven op de foto, dus wil je dat met je hele gezin!  Maar wat nou als een van de gezinsleden op dat moment al dood is…. Tja…
Heeft er iemand een paal om ‘ons Marie’ nog effe op te stutten?

Ja, dat lees je goed. Het hele gezin poseerde met de volledig uitgedoste en opgestutte dode persoon. De trend werd bekend als “memento mori”, een Latijnse uitdrukking die “vergeet niet, je moet sterven” betekent. Maar het resultaat mag er zijn hoor!

2: Juwelen van haar

Heb jij een prachtig kapsel? In Victoriaanse tijden was het na je dood waarschijnlijk afgeknipt om er kunst van te maken! Een mooi sierraad, zoals een broche? Of gewoon een mooi kunstwerkje voor aan de muur? Alles kon!
Dat geldt trouwens ook voor de Tilburgse Marietje Kessels. haar blonde lokken werden in een kunstwerkje verwerkt. Godelieve Kessels (een nicht van Marietje) schreef in haar boek over de moordzaak dat dit niet de wens van de familie was. Volgens haar hebben de nonnen die Marietje na de dood verzorgden het haar afgeknipt zonder toestemming van de familie.

3: lugubere poppen

Het sterftecijfer onder kinderen was in die tijd behoorlijk hoog. In landelijke gebieden stierf zelfs gemiddeld 30% van de kinderen voor hun vijfde verjaardag. Snap je nu waarom die katholieken op het platteland zoveel kinderen baarden?

Als je veel geld had, kon je moeder troosten met een mooi cadeau: Een wassen pop die sprekend op het overleden kind lijkt, gekleed in de kleding waar het kind in overleden was. De pop kreeg thuis een ereplek en wassen poppen van baby’s werden zelfs in een kribbe gehouden. Daarom beginnen talloze horror klassiekers in een Victoriaanse villa!

4: professioneel rouwenden

Als onze gids in Victoriaanse tijden had geleefd, was dit haar carrière keuze nummer 1!
Rouwen werd in die tijd een ware kunstvorm. Verdriet werd openlijk getoond met veel treurige uitdrukkingen en liters tranen.  Maar wat nou als de overledene niet zo geliefd was? Geen nood! Daar kun je iemand voor inhuren!

Ze werden “dempers” genoemd en liepen zwijgend achter een lijkwagen in het zwart gekleed met een grimmige blik op hun gezicht. Sommigen deden er nog een schepje bovenop en maakte er echt een dramatisch toneelstuk van, met theatrale gebaren en krokodillentranen. Echt iets voor onze gids! Toch?

5: In zwart gewaad naar de supermarkt

Na al deze gekke tradities zal het je niet verbazen dat er strenge regels waren rondom rouw, vooral voor vrouwen (natuurlijk, het zal ook eens niet!).

Na het overlijden van haar man, werd van de weduwe verwacht dat zij gedurende minstens 2 jaar geheel in zwart gekleed zou gaan. In het eerste jaar na het overlijden werden vrouwen sociaal geïsoleerd, ze mochten alleen hun huis verlaten om naar de kerk te gaan en als het echt strikt noodzakelijk was.  Na dat eerste jaar mochten ze weer voorzichtig naar buiten, maar wel gekleed in een zwarte sluier en rouwgewaad.
Stel je voor dat je een jaar lang je boodschappen bij de LIDL in een zwarte sluier moet doen. Heftig.